Eerder schreven we over nare gebeurtenissen die een kind angstig kunnen maken. En hoe je als grootouder je kleinkind kunt helpen om met angsten en zorgen om te gaan. Het liefst zouden we degenen die ons zo dierbaar zijn afschermen voor de ‘boze’ buitenwereld. Maar we weten allemaal dat dat niet kan en ook niet altijd goed zou zijn. Kinderen moeten ook leren om te gaan met minder leuke dingen die plaatsvinden in hun leven. Dat hoort bij het opgroeien en de ontwikkeling. Maar soms vindt er wel een heel ingrijpende gebeurtenis plaats in een kinderleven. Wanneer één van de ouders komt te overlijden bijvoorbeeld. Hoe kun je dan een goede steun zijn voor je kleinkind?
Rouwproces en verwerking bij verlies van een ouder
Per jaar verliezen 5000 kinderen en jongeren een ouder door de dood. En dat heeft een enorme impact op het leven van deze jonge mensen. Ze ervaren, naast hun grote eigen verdriet, ook het verdriet van de overgebleven ouder. Vooral als het kind wat ouder is, bestaat de kans dat hij zijn eigen verdriet ‘opzij zet’ om de andere ouder te ontzien. Maar het is heel belangrijk dat het kind ook de tijd en de ruimte krijgt om het verdriet te verwerken. Daar kun je als grootouder een grote rol in spelen. Dat is natuurlijk heel moeilijk, omdat jij ook een geliefde kwijt bent geraakt. Maar het steunen van je kleinkind en de overgebleven partner kan ook een onderdeel zijn van het rouwproces en ervoor zorgen dat de verwerking in gang gezet wordt.
Hoe reageren kinderen op het overlijden van een ouder?
Kinderen kunnen heel verschillend reageren:
- Ze kunnen boos zijn, wat zich kan uiten in baldadigheid en agressiviteit.
- Soms zijn ze heel stil en teruggetrokken; ze sluiten zich in hun eigen wereld op.
- Kinderen kunnen heel zorgzaam zijn naar de achtergebleven ouder en hun eigen verdriet wegstoppen.
- Ze kunnen bang zijn dat de andere ouder ook zal overlijden.
- Soms is er een schuldgevoel en denken ze dat het anders zou zijn gelopen wanneer ze bijvoorbeeld niet stout waren geweest.
Allemaal hele heftige gevoelsuitingen en reacties, die meestal niet vanzelf zullen verdwijnen. Daarom is het zo belangrijk dat de kinderen en jongeren goed geobserveerd en begeleid worden tijdens het rouwproces. Gelukkig zijn daar ook deskundigen en stichtingen voor, zoals Achter de Regenboog. Als grootouder kan je daar uiteraard ook terecht voor hulp en tips.
“Let goed op signalen van boosheid, eenzaamheid en verdriet”
Hoe kun je als grootouders je kleinkind helpen bij het rouwproces?
- Geef het kind de tijd en de ruimte om te bevatten dat de geliefde ouder echt is overleden.
- Geef duidelijk het gevoel dat de overledene niet vergeten hoeft te worden.
- Geef steeds weer de gelegenheid om over de overledene te praten.
Wees hierbij eerlijk en probeer vage antwoorden te vermijden.
Het is ook prima om te zeggen dat je iets niet weet. - Let goed op signalen van boosheid, eenzaamheid en verdriet.
- Zoek op het creatieve vlak naar manieren om gevoelens te uiten.
- Misschien heeft het kind behoefte aan een speciaal plekje voor de overledene. Je kan als grootouder helpen om zo’n plekje te vinden en in te richten.
Als grootouder kun je dus een belangrijke rol spelen in het rouwproces van je kleinkind. Geen makkelijke rol, maar wel één waarbij je het kind kan helpen om op te groeien zonder al teveel belemmeringen op emotioneel gebied.
