Wanneer een kind zich niet goed kan concentreren, druk is en regelmatig ‘alle kanten opvliegt’, heeft het dan ADHD? Gekscherend wordt de afkorting nogal eens vertaald als: ‘alle dagen heel druk’.
Uit de kinderliteratuur kennen we allemaal de bekende boefjes zoals Dick Trom, Tom Sayer en Pietje Bell, die inderdaad elke dag heel druk waren. Jongetjes die voortdurend kattenkwaad uithaalden, erg ondernemend waren en hun opvoeders regelmatig tot wanhoop dreven. In deze tijd zouden ze al snel het stempel ADHD opgeplakt gekregen hebben. En daarmee wordt al snel een stempel op het kind gezet of, zoals ook wel gezegd wordt: ‘het kind wordt in een hokje geplaatst’.
Waar staat ADHD voor en wat is het?
ADHD is de afkorting voor attention deficit hyperactivity disorder, ook wel genoemd: aandachtstekort-hyperactiviteitstoornis. Het is een verzameling van symptomen, zoals impulsief gedrag, rusteloosheid, concentratieproblemen en leermoeilijkheden. Deze symptomen zijn in de vroege kinderjaren al aanwezig en maken dat het kind in het dagelijks leven minder goed kan functioneren. Naar de praktijk op school vertaald: een kind met ADHD heeft moeite met het zelfstandig maken van een planning, bijvoorbeeld de weektaak. Daarbij heeft hij hulp nodig van de leerkracht. Een taak afmaken is een zware opgave voor hem en ook de aandacht erbij houden tijdens een instructieles vergt een behoorlijke inspanning en zal vaak ook niet lukken.
Is ADHD alleen van deze tijd?
Er wordt nog weleens gezegd dat ADHD een stoornis is die hoort bij de tijd waarin we nu leven. De verklaring zou dan zijn dat we in een (te) drukke tijd leven, een tijd waarin kinderen teveel prikkels krijgen en teveel moeten. Maar wanneer we de geschiedenis induiken, blijkt dat er al in 1937 serieus onderzoek werd gedaan naar ADHD, ook al werd deze term destijds nog niet gebruikt. De arts Charley Bradley werkte toen in een inrichting voor jongens met gedragsproblemen. In die tijd leerde men deze jongeren hun gedrag aan te passen door middel van harde tucht. Bradley had daar een heel andere mening over. Hij ontdekte dat stimulerende medicatie, die onder andere werd toegepast als middel om af te vallen, een kalmerend effect had op kinderen met druk, onaangepast gedrag.
“Hoe kom je zo druk, hoe kom je zo druk, hoe kom je zo druk!”
Uit de voorstelling ‘Adéhadé’ van Jochem Myer
“De beste stuurlui staan aan wal”
Er is en wordt nog steeds veel onderzoek gedaan naar ADHD. Ondanks alle wetenschappelijke feiten, zijn de meningen over de oorzaak ervan nog verdeeld. Lange tijd was de algemene maatschappelijke mening dat ADHD een opvoedingsprobleem is zonder een biologische oorzaak. Ouders zouden steeds minder tijd en aandacht voor hun kinderen hebben. Deze mening is dan misschien niet meer zo algemeen, maar je hoort nog vaak genoeg dat de ‘schuld’ bij de ouders gelegd wordt. Ervan uitgaande dat elke ouder het beste met zijn kind voorheeft, is dat voor veel ouders een pijnlijke, maar ook kwetsende constatering. De opvoeding van kinderen met een gedragsstoornis is geen eenvoudige taak. Ouders met een ‘normaal’ kind oordelen soms wel heel gemakkelijk. En dan blijkt maar weer hoeveel waarheid er zit in het bekende gezegde: “de beste stuurlui staan aan wal”.
Niet alleen een ‘handicap’, maar ook een verrijking van het leven
Gelukkig kan er ook positief gekeken worden naar ADHD. De geschiedenis leert ons namelijk dat er veel beroemde mensen zijn geweest die juist dankzij deze ‘handicap’ zeer succesvol zijn geweest. Een paar voorbeelden uit een lange reeks: de componist Beethoven, de beroemde natuurkundige Einstein, de kunstenaar Salvador Dali, de staatsman Winston Churchill en actrice Woopi Goldberg. En dan hebben we natuurlijk onze eigen Bart Chabot en Jochem Myer!
Hoe is het te verklaren dat zoveel beroemde mensen ADHD hebben?
Twee van de drie hoofdkenmerken van iemand met ADHD zijn hyperactiviteit en impulsiviteit. Impulsieve mensen zijn vaak heel vindingrijk. In een hyperactieve bui kan iemand met ADHD zich bijzonder goed focussen op iets wat zijn interesse heeft en daardoor ontstaan de meest briljante ideeën! Positieve weetjes dus voor kinderen met ADHD en hun opvoeders, die de stoornis misschien alleen maar als lastig en moeilijk ervaren.
Meer goed nieuws is dat er op basisscholen veel aandacht aan gedragsstoornissen, waaronder ADHD, wordt besteed. Er wordt hard aan gewerkt om de juiste diagnose te krijgen en er worden goede behandelplannen opgesteld en uitgevoerd. Deze worden regelmatig met de ouders besproken. Het belangrijkste is dat het kind geaccepteerd wordt zoals hij is.
Tot slot nog een paar feiten over ADHD:
- Bij jongens wordt de diagnose drie keer zo vaak vastgesteld als bij meisjes.
- De symptomen zijn het duidelijkst zichtbaar in de vroege kinderjaren. De diagnose wordt dan ook vaak gesteld wanneer een kind nog op de basisschool zit.
- ADHD treft ongeveer 10% van de schoolgaande kinderen.
- 3% tot 5% van de kinderen en adolescenten en 2,5% van de volwassenen heeft ADHD.
- Eenderde van de mensen met ADHD-klachten in de jeugd heeft als volwassene geen klachten meer.
- Tweederde van de mensen met ADHD-klachten houdt in meer of mindere mate last van klachten.
Verder lezen of terugkijken
In het programma van De Monitor van 12 februari 2018 ging het over het sterk toegenomen gebruik van ADHD-medicatie in de afgelopen tien jaar. De school speelt hierin een belangrijke rol. Een aangepast programma aanbieden aan kinderen die dit eigenlijk nodig hebben, blijkt lastig te zijn vanwege de grote klassen en de prestatiedruk
Kijk ook op:
Gedrag en opvoeden
Voeding
