Wie ‘familiegeschiedenis’ hoort, denkt ongetwijfeld ook aan familietradities. In deze tijd waarin individuele ontwikkeling centraal staat, worden veel tradities opzijgeschoven. Gaat daarmee ook de familiegeschiedenis verloren?
Familiegeschiedenis is belangrijk
In ons artikel over cultuurverschillen kwam naar voren dat in de Nederlandse cultuur de familiebanden steeds minder hecht worden. We leven in een ik-cultuur waarbij we vooral kijken naar wat een individu kan en in welke richting deze persoon zich wil ontwikkelen. We staan in het nu en werken aan morgen. Gisteren lijkt vergeten.
Dat is jammer, want je bent in het heden belandt door wat er in het verleden heeft plaatsgevonden. En samenspel van de ontwikkelingen op maatschappelijk niveau, waar je voorouders vanuit hun opvoeding, hun karakters en hun situatie op gereageerd hebben.
Een bekende uitspraak van Isaac Newton vat dit mooi samen: “Als ik verder heb gezien dan anderen, komt dat doordat ik op de schouders van reuzen stond.” Vervang ‘reuzen’ maar door ‘mijn voorouders’.
Familiegeschiedenis is een verhaal dat nog alle kanten op kan gaan
Je persoonlijke verhaal of een familietrek?
Artistieke ambities opgeven
In mijn familie zie je dat de broodwinning centraal staat. Mijn moeder, grootmoeder en overgrootmoeder gaven hun artistieke ambities op om de familie financieel te kunnen steunen met werken. Daarna nam de rol van echtgenote en moeder hen zo in beslag, dat hun oude ambities nooit meer werden opgepakt.
Ook ik heb mijn creatieve ambities opzij gelegd en een studie gekozen omwille van de wensen van mijn ouders. Maar eenmaal op mezelf ben ik ‘slechts’ parttime daarin gaan werken, zodat ik mijn eigen ambities toch kon ontwikkelen. Met succes, want ik ben nu tekstschrijfster. Voor Opa ‘n Oma.
Zelfstudie uit noodzaak of karaktertrek
Mijn grootvader was overdag bakkersknecht en heeft zich in de avonduren met veel zelfstudie, verder ontwikkeld. Zodat hij op den duur banen kreeg voor hoger opgeleiden. Zijn achterkleinzoon, mijn zoon, leert volgens eigen methodes, ook al zit hij op school. Deze jongste telg pikt meer op als hij aan zelfstudie doet dan in een klassikale les. Deed mijn grootvader zelfstudie uit noodzaak, of omdat het in zijn karakter zat?
Patroon doorbroken
Als ik oma word, dat kan over een paar jaar al zover zijn, dan houd ik mijn ogen open voor tekenen in mijn kleinkind die getuigen van creativiteit en behoefte om zelf de wereld te willen ontdekken. Ik weet hoe dat voelt en wil stimuleren, net als ik voor mijn zoon nu doe. Hiermee doorbreek ik een gewoonte uit mijn familie.
Historische roman
Verhalen over vroeger zijn spannend
Familiegeschiedenis moet je doorgeven. Erover vertellen is zeer gezellig. Je kan er ook een meer tastbare herinnering van maken voor je kleinkinderen in de vorm van een fotoalbum, een boek, een stamboom, of wat je eigen creativiteit je ingeeft. Wat je ook doet, het zal voor je kleinkinderen voelen als het lezen van een spannend boek, een historische roman.
Jij de hoofdpersoon in het familieverhaal
Familiegeschiedenis helpt ook om jezelf te begrijpen. Je genen, en de normen en waarden waar je mee opgegroeid bent. Dat extra inzicht in jezelf helpt je met keuzes maken. Op dat moment ben jij de hoofdpersoon in de familieroman.
Om in de sfeer van boeken te blijven, in literatuur wordt zulk inzicht “agnitio, genoemd: een verworven inzicht, een ontdekking, waarmee de hoofdpersoon een belangrijke keus kan maken.
Komt er een wending in de familiegeschiedenis?
Als je trots bent op je familiegeschiedenis, wil je hem hoog houden en ga je in dezelfde richting voort. Je kan ook de schakels breken door slechte familiegewoontes niet over te nemen. Daarmee wis je niet de familiegeschiedenis uit, maar geef je er een andere wending aan. In de literatuur heet dat peripetie, en dit is het gevolg van dat bijzondere inzicht dat al eerder genoemd werd, de agnitio.
Familiegeschiedenis, of je hem nu leuk vindt of niet, moet je doorgeven. Het is een verhaal dat nog alle kanten op kan gaan.
