De bevalling – een einde en een begin
De bevalling: het is het einde van de zwangerschap, maar ook het begin van de weg die je kleinkind gaat afleggen op weg naar zelfstandigheid. Dit kleine wondertje gaat alles voor het eerst meemaken, en jij mag daar een rol bij spelen. Een verbintenis voor het leven. Maar eerst staat je (schoon)dochter deze pittige klus te wachten. Je kleinkind trouwens ook!
Wat gebeurt er eigenlijk tijdens de bevalling?
De fases van de bevalling
De bevalling is geen plotseling gebeuren. In de weken voorafgaande maakt het lichaam van je (schoon)dochter zich al klaar om deze klus te kunnen klaren. Globaal gezien kent de bevalling 5 fases:
- De latente fase – deze kan enkele uren tot dagen duren
- De ontsluitingsfase – deze fase begint bij 4 à 5 cm ontsluiting
- De overgangsfase – dit is de transitie van ontsluiten naar persen, bij ongeveer 8 cm ontsluiting
- De uitdrijvingsfase – de fase waarin geperst wordt om de baby geboren te laten worden
- De nageboorte – in deze korte fase wordt de placenta geboren, waarna de bevalling is afgerond
De baby tijdens de bevalling
Hoe een baby de bevalling ervaart, blijft een groot mysterie. Pasgeborenen kunnen het niet vertellen, en volwassenen herinneren zich dit niet. Misschien is het maar goed ook dat de hersenen nog niet in staat zijn om dit op te slaan. Want ook de baby krijgt wat te verduren tijdens de bevalling!
Pijn tijdens de bevalling
Of de baby pijn voelt tijdens de bevalling is niet met zekerheid te zeggen. Er zijn aanwijzingen dat dit wel het geval is. Uit Zwitsers onderzoek is gebleken dat het stressniveau van baby’s die op natuurlijke manier zijn geboren, hoger ligt dan dat van baby’s die via een keizersnede op de wereld zijn gezet. Hieruit zou je kunnen afleiden dat een baby een zekere mate van pijn voelt.
De baby tijdens de ontsluitingsfase
In de ontsluitingsfase gaat de baby met zijn hoofdje tegen het geboortekanaal duwen. Samen met de hormonen zorgt dit voor de ontsluiting van de baarmoederhals, waardoor hij straks het geboortekanaal kan passeren. Het hormoon oxytocine zorgt niet alleen voor krachtige weeën maar maakt ook dat de baby rustig blijf, ondanks die krampen. Als de baby benauwd is, poept hij in het vruchtwater. De verloskundige verwijst je (schoon)dochter op dat moment door naar het ziekenhuis.
De baby tijdens de uitdrijvingsfase
Bij volledige ontsluitin daalt de baby het geboortekanaal in. Om dit zo soepel mogelijk te kunnen doen, moet de baby op z’n zij liggen, met de kin op z’n borst. Om daarna verder te kunnen, draait hij het achterhoofd onder het schaambeen door, waarna hij een kwartslag met zijn hoofd draait in de richting van de buik van z’n moeder. Zijn schouders staan nu dwars in het geboortekanaal. Dit heet de inwendige spildraai. Als het hoofdje geboren is, draait het lichaampje weer een kwartslag; dit is de uitwendige spildraai. De inwendige spildraai is het moeilijkste deel van de bevalling.
Als de baby het benauwd krijgt, wordt de bevalling medisch, omdat de baby dan goed in de gaten moet worden gehouden. Om de geboorte te versnellen kan de gynaecoloog een vacuümpomp of verlostang gebruiken om een handje te helpen. In sommige gevallen besluit hij om een spoed keizersnede te doen. De veiligheid van de baby staat altijd voorop.
De baby na de bevalling: de foetus heet nu officieel een baby
De geboorte is meteen ook het moment waarop een foetus officieel een baby wordt genoemd, en dat moment wordt gevierd met flink gehuil. Het huilen zorgt ervoor dat de longen goed aan de slag gaan.
Direct na z’n geboorte wordt de baby bij je (schoon)dochter op haar buik gelegd. Dit eerste contact is belangrijk voor de band tussen moeder en kind. Ondertussen bepaalt de verloskundige de Apgar-score. Deze test geeft een beeld van de gezondheid van de baby, en wordt na 5 en na 10 minuten herhaald.
Nadat de navelstreng is afgebonden, mag de partner van je (schoon)dochter meestal de navelstreng doorknippen.
De baby wordt tegenwoordig niet meer meteen gewassen. Het vettige laagje dat nog op het huidje ligt, wordt er ter bescherming even opgelaten.
Je (schoon)dochter tijdens de bevalling
De weken voorafgaande aan de bevalling hebben allerlei hormonen al gezorgd voor de verweking van gewrichten en baarmoederhals, en voor oefenweeën. De bevalling zelf begint bij iedereen anders. Het kan beginnen met het breken van de vliezen, maar bij 85 tot 90% van de vrouwen begint het met weeën.
Pijn tijdens de bevalling
Dat bevallen pijn doet, is algemeen bekend. De samentrekkingen die nodig zijn om een baby geboren te kunnen laten worden, doen pijn. Om de pijn te verlichten maakt het lichaam het hormoon endorfine aan. Endorfine geeft een licht euforisch gevoel en zorgt ervoor dat je in een soort roes raakt, alsof je stoned bent. Hierdoor kan het hormoon oxytocine ook weer zorgen voor een vlotte ontsluiting. Het proces versterkt zichzelf. Het is de kunst om je over te geven aan de pijn, omdat het lichaam precies weet wat het moet doen.
Je (schoon)dochter tijdens de latente ontsluitingsfase
Je (schoon)dochter kan wat bloederig slijm verliezen en weeën hebben die nog niet doorzetten. Deze fase kan enkele uren tot dagen duren. De weeën in deze fase zorgen wel voor de eerste centimeters ontsluiting.
Je (schoon)dochter tijdens de actieve ontsluitingsfase
Als de weeën enige tijd om de 4 à 5 minuten terugkeren, kan je (schoon)dochter de verloskundige bellen. De verloskundige schat telefonisch in hoe ver de bevalling gevorderd is en komt langs om de mate van ontsluiting en eventueel het vruchtwater te controleren. Als alles in orde is, gaat ze meestal ook weer weg. Dit is het begin van de actieve ontsluitingsfase. De gemiddelde duur van deze fase is bij een eerste bevalling 6 tot 10 uur, met een ontsluiting van gemiddeld 1 cm per 1 à 2 uur. Het is voor je (schoon)dochter zoeken naar een fijne houding om deze weeën op te vangen. Goed ademhalen helpt bij het opvangen van de weeën.
Je (schoon)dochter tijdens de overgangsfase
Bij 8 cm ontsluiting komt je (schoon)dochter in de overgangsfase terecht. De verloskundige komt er nu weer bij en zal de vliezen handmatig breken, als die nog intact zijn. Dit versterkt de weeën waardoor de ontsluiting wat vlotter op de 10 cm zit. Ook de kraamhulp wordt er nu bijgehaald om bij de bevalling te assisteren. Veel vrouwen ervaren dit als de heftigste fase, omdat deze weeën krachtig zijn en persdrang nog moet worden weg gepuft.Mag jij bij de bevalling aanwezig zijn? Coach je (schoon)dochter dan bij het ademhalen en moedig aan. Sommige vrouwen weten door de pijn en de endorfine amper meer dat ze bestaan.
Je (schoon)dochter tijdens de uitdrijvingsfase
Als je (schoon)dochter 10 cm ontsluiting heeft, gaan de ontsluitingsweeën over in persweeën. Hiermee start de uitdrijvingsfase. Het is niet altijd raadzaam om uit alle macht mee persen; het kan zelfs gevaarlijk zijn. De verloskundige zal je (schoon)dochter hierin begeleiden en haar vertellen wanneer ze ietsjes moet inhouden. Als je aanwezig bent, is het belangrijk dat je niet tegen de aanwijzingen van de verloskundige in gaat. Laat je (schoon)dochter je in je hand knijpen als ze daar behoefte aan heeft en stel haar gerust, maar laat het geven van instructies aan de verloskundige over.
De uitdrijvingsfase eindigt als het hoofdje en de schoudertjes geboren zijn; het lichaampje glijdt dan vlot met een laatste perswee naar buiten. Welkom op de wereld, kleintje! It sucks, you’ll love it.
Je (schoon)dochter tijdens fase van nageboorte
Voor je (schoon)dochter zit het er nog niet helemaal op. Er volgen nog een paar weeën om de placenta geboren te laten worden. Dit heet de nageboorte. Soms komen die weeën niet vanzelf op gang. De verloskundige geeft dan een injectie met een weeënopwekkend middel in het bovenbeen. Het is belangrijk dat de nageboorte niet al te lang op zich laat wachten.
Je (schoon)dochter na de bevalling
De verloskundige kijkt of de placenta “compleet” is, om er zeker van te zijn dat er geen restanten in de baarmoeder zijn achter gebleven. Die kunnen tot nare ontstekingen leiden. De placenta laat een wond achter in de baarmoeder, waardoor je (schoon)dochter nog een aantal weken bloed verliest, het zogenaamde vloeien. De wond heelt normaal gesproken binnen 6 weken vanzelf.
Als je (schoon)dochter is ingeknipt of ingescheurd, zal de verloskundige haar onder verdoving hechten. Vaak doet ze dit als je (schoon)dochter de baby in de armen heeft, zodat ze er dan vrijwel geen erg in heeft.
Na 1 of 2 uur kan je (schoon)dochter proberen om haar baby aan te leggen voor een eerste slokje melk. Meestal moeten beide partijen hier aan wennen. Een echte voeding hoeft het nog niet te zijn, de baby is nog volop bezig met “opstarten” en bijkomen. Dat laatste moet je (schoon)dochter ook doen, hoewel ze in haar euforie klaar wakker kan zijn.
De Kraamtijd – (niet altijd) een roze wolk
Na negen maanden van wachten en misschien ook een beetje van afzien, kan het genieten nu beginnen! Maar je (schoon)dochter en haar partner moeten ook wennen aan hun nieuwe leven en een nieuw ritme zien te vinden. Niet iedere vrouw komt trouwens op een roze wolk te zitten. De hormonen verlaten het lichaam in rap tempo en leiden tot stemmingswisselingen en kraamtranen. Deze baby blues die veel vrouwen ervaren kan overgaan in een postnatale depressie. Zie je tekenen van postnatale depressie bij je (schoon)dochter? Praat er met haar en/of haar partner over, zodat er hulp kan worden ingeschakeld.
Niet alleen de ouders zijn overdonderd door dit kleine wondertje; jij natuurlijk ook. Gefeliciteerd, je bent oma of opa geworden! Geniet van je nieuwe rol!