Het leven is soms onbegrijpelijk: wiegendood – hoe verklein je het risico?

Het is 1 van de ergste dingen die je als grootouder kan overkomen: je kleinkind overlijdt. Onmacht, radeloosheid, onbegrip, woede en intens verdriet zijn maar een paar van de emoties die erbij komen kijken. Nog onbegrijpelijker is het als je kleinkind sterft aan wiegendood. Wat is wiegendood precies? En hoe verklein je het risico?

Sudden Infant Death Syndrome

De medische term voor wiegendood is Sudden Infant Death Syndrome (SDIS). Het gaat om daarbij om een gezonde kinderen jonger dan 1 jaar die zonder aantoonbare reden in hun slaap overlijden. Het grootste risico op wiegendood lopen baby’s tot 4 maanden, omdat zij hun hoofd nog niet zelf kunnen draaien.
Wiegendood doet zich altijd onverwacht voor. Juist dat maakt het onverteerbaar, en het verzwaart het rouwproces.

De risicofactoren voor de wiegendood

Door het vele onderzoek dat is gedaan, is er veel bekend over de risicofactoren. Wat zijn de belangrijkste?

In buikligging laten slapen

In buikligging slapen wordt om verschillende redenen gezien als de grootste risicofactor. De buikligging wordt met name afgeraden voor baby’s jonger dan 4 maanden, omdat zij hun hoofdje nog niet zelfstandig (terug) kunnen draaien.

• In deze houding kunnen het neusje en mondje tegen het matras komen te liggen. Hierdoor ademt de baby als het ware zijn eigen adem steeds in en uit en krijgt hij minder zuurstof binnen.
• De buikligging geeft een jonge baby ook meer grip met z’n armen en benen. Hij is daardoor mobieler en kan onder de dekens verstrikt raken.
• Daarnaast is het contactoppervlak van z’n lichaampje met het matras groter, waardoor hij het sneller warm krijgt.

Roken

Er is een duidelijk verband aangetoond tussen roken en de wiegendood. Het actief roken van de moeder, tijdens en na de zwangerschap, zorgt voor een lager geboortegewicht en een verminderde werking van de longen bij de baby. Dit laatste geldt ook als de baby opgroeit in een rokerige omgeving (als hij meerookt).

Warmtestuwing

Als een baby z’n warmte niet goed kwijt kan, gaan de aderen wijder open staan in een poging om het lichaampje af te koelen. Hierdoor daalt de bloeddruk en moet het hartje harder pompen. Dit heet warmtestuwing. Een slechte ventilatie en te veel beddengoed kan warmtestuwing veroorzaken. En de combinatie van warmtestuwing en verminderde zuurstof inname is een gevaarlijke.

Samen in 1 bed slapen

Ouders doen dit graag, omdat het zo knus is. Toch is het onverstandig om een baby jonger dan 4 maanden bij je in bed te laten slapen. Hij kan onder de te warme dekens glijden, en hij loopt het risico dat 1 van de ouders zich op hem rolt.

Medicijngebruik door de moeder

Moeders die bepaalde medicijnen gebruiken kunnen dit via de borstvoeding aan de baby doorgeven. Het gaat dan om medicijnen die kalmerende stoffen bevatten. Hier kan de baby dieper door in slaap vallen, waardoor de ademhalingsspieren te veel verslappen.

Risico’s verkleinen

Wiegendood kan nooit helemaal worden voorkomen. Wat kun je wel doen?

• Laat de baby in rugligging slapen, met het hoofdje afwisselend naar linker- en rechterkant gedraaid.
• Geef de baby een slaapzakje en dekentje om in te slapen, gebruik geen dekbedjes.
• Maak het babybedje kort op en leg de baby met de voetjes tegen het voeteneinde aan.
• Check of af en toe of de baby niet te warm is.
• Zorg voor een goede ventilatie in de babykamer.
• Hou het bedje knuffel- en kussen vrij.
• Rook buiten, of rook niet. Doe het in ieder geval niet als de baby dichtbij is, ook niet buiten!
• Er zijn aanwijzingen dat een fopspeen helpt om de baby te leren de neus vrij te houden en belangrijke spieren te trainen. Of dit opweegt tegen de nadelen van de speen, is een eigen afweging van de ouders.

Nachtmerrie

Het overlijden van een (klein)kind is zonder twijfel de ergste nachtmerrie van elke ouder en grootouder. Elkaar vasthouden en geen verwijten maken is de enige manier om door deze zware tijd heen te komen. Praten helpt, maar je kan je verdriet niet altijd uiten bij je (schoon)zoon of (schoon)dochter. Zij gaan zelf gebukt onder het zware verlies van hun kind. Via de Stichting Lieve Engeltjes kan iedereen die te maken heeft met het verlies van een (klein)kind in contact komen met lotgenoten. Schrijven of gedichten maken kan ook een heilzame werking hebben. Maar wat je ook doet, zoek een uitlaatklep. Zodat je verdriet uiteindelijk draaglijk wordt.