In Nederland is er een groot verschil tussen de zonsondergang in de zomer en in de winter. In de zomer kun je tot ‘s avonds laat genieten van een zonnetje, terwijl in de winter het vaak al om 17:00 uur donker begint te worden. Maar hoe laat wordt het nu precies donker? Dit is een tabel met de zonsondergang en zonsopkomst voor het hele jaar.
Zo werkt de schemering
Nadat er sprake is van een zonsondergang, waarbij het in Nederland 3 tot 4 minuten duurt voordat de zon echt onder is, begint de schemer. Er zijn verschillende soorten schemeringen te onderscheiden, te weten de burgerlijke avondschemering, nautische avondschemering en astronomische avondschemering. Er is sprake van burgerlijke schemering, nautische schemering en astronomische schemering.
- Burgerlijke schemering: wanneer de zon 0°– 6° onder de horizon staat
- Nautische schemering: wanneer de zon 6°–12° onder de horizon staat
- Astronomische scherming: wanneer de zon 12°–18° onder de horizon staat
Burgerlijke schemering
De burgerlijke schemering is de eerste fase van de schemering en daarom ook de meest heldere. De burgerlijke schemering wordt ook wel civiele schemering genoemd. Het moment geldt zowel voor de zonsopgang als de zonsondergang. In de meeste landen gaat de straatverlichting op dit moment aan en is dit het moment dat auto’s en andere voertuigen wettelijk hun verlichting aan moeten doen.
Nautische schemering
De nautische schemering is het moment waarop het steeds moeilijker wordt om de horizon te onderscheiden. De term verwijst naar de tijd dat zeelieden de sterren gebruikten om te navigeren. In deze fase van de schemering zijn de sterren goed te zien.
Astronomische schemering
De astronomische schemering is dan weer het moment dat het bijna compleet donker is. Je kunt de horizon dan eigenlijk niet meer onderscheiden. Dit is het moment dat naast de sterke sterren ook zwakke sterren en zelfs de Melkweg zichtbaar worden. Als de zon verder dan 18 graden onder de horizon staat, is er sprake van nacht. Als er geen maan is, dan is dit het moment van volledige duisternis.
Tabel met tijden voor de zonsondergang in Nederland
Bij deze de tabel met tijden voor de zonsondergang in Nederland. Het is goed om te weten dat je die enkel kunt gebruiken wanneer je in Nederland of omliggende landen bent. Ga je meer naar het oosten, dan zal de zonsondergang vroeger plaatsvinden. Ga je meer naar het westen, dan zal de zonsondergang later plaatsvinden. Als je oostelijker of westelijker gaat, zul je ook te maken krijgen met tijdsverschil.
GMT
Ga je vanuit Nederland naar het westen, dan ga je richting de Greenwich-tijdzone (GMT). Greenwich is een plaats in Londen waar het Royal Observatory staat en de plek waar de nulmeridiaan is vastgesteld. Deze verdeelt de aarde in het oostelijk en westelijk halfrond. Op dit punt wordt gemeten wat de uren en minuten zijn waarop de zon de meridiaan passeert.
UTC
Voorheen werden tijdzones strikt GMT + of GMT – genoemd. Dat is tegenwoordig voor een groot deel vervangen door UTC – of UTC + Deze tijdzones zijn in principe hetzelfde als GMT-tijdzones, maar de tijd wordt bijgehouden door atoomklokken. In Nederland is de tijdzone GMT +2. In de wintertijd houden we voor Nederland ook wel UTC +1 aan en UTC +2 voor de zomertijd.
Lange of korte schemering
Ga je vanuit Nederland naar het zuiden richting de evenaar, dan zul je merken dat de zon sneller ondergaat. Het moment van schemering is in landen rond de evenaar, zoals Ecuador, Colombia, Kenia en Somalië, een stuk sneller voorbij dan in noordelijke of zuidelijke landen. In die landen is de kortste schemering 20 tot 30 minuten. In het noordelijkste of zuidelijkste puntje van de wereld kan het zelfs voorkomen dat de zon ´s nachts helemaal niet ondergaat.
Volksverhalen en mythen over de zonsopkomst en de zonsondergang
De zonsopkomst en zonsondergang zijn altijd een bron geweest van verhalen en legendes. Zo was de zonsopkomst voor de oude Egyptenaren het moment van wedergeboorte. Volgens de Egyptische mythologie was het de god Khepri, die afgebeeld werd als scarabee die elke ochtend de zon over de oostelijke horizon rolde. Het stond voor vernieuwing, schepping en het eeuwige leven.
Eos en Helios
In de Griekse mythologie was het de godin Eos die elke ochtend met haar roze vingers opsteeg uit de oceaan om de weg naar de hemel te openen. Was dat eenmaal gebeurd, dan begon haar broer Helios met zijn gouden zonnewagen met vurige paarden aan een reis langs de hemel om de aarde te verlichten.
De zon wordt achterna gezeten door een wolf
De zonsondergang is in veel mythologieën een moment waarop er een strijd plaatsvindt. Zo wordt de zon en de maan in de Noorse mythologie constant achterna gezeten door twee wolven. De wolf Sköll zit de zon achterna. Op het moment dat de zon ondergaat, wist de zon te ontsnappen aan de kaken van de wolf. Volgens Ragnarok zal de zon op een dag ingehaald worden door de wolf.
Offers brengen om de zon op te laten komen
In de tijd van de Azteken geloofde men dat de zonnegod Huitzilopochtli elke avond doodging en naar de onderwereld ging om te vechten met de maan. Elke ochtend vindt ze weer de kracht om op te staan. Om dit mogelijk te maken was het volgens de Azteken noodzakelijk om offers te geven.
Strijd tegen Apophis
Volgens de oude Egyptenaren was de zonsondergang het begin van een reis die niet zonder gevaar was. In de nacht verandert zonnegod Ra in de oude man Atum, die met zijn zonneboot de onderwereld inreist. In de nacht moet hij vechten tegen een gigantische slang met de naam Apophis. Elke keer dat de zon weer opkwam, betekende het dat Ra de strijd opnieuw had gewonnen.
