Herdenken en vrijheid vieren: vrijheid geef je door!

De huidige generatie beleeft vrijheid op een andere manier dan de eerdere. De Tweede Wereldoorlog ligt immers ver achter ons en er zijn nog weinig mensen over met eigen herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Vrijheid wordt nu als een vanzelfsprekendheid ervaren. Het is belangrijk om elk jaar stil te staan bij deze zwarte maar belangrijke bladzijde uit de geschiedenis. Om de slachtoffers te herdenken en ons te realiseren dat in vrijheid leven niet altijd zo vanzelfsprekend is. Want vrijheid geef je door!

Het belang van herdenken en vrijheid vieren

Ieder jaar herdenken wij op 4 mei met z’n allen de oorlogsslachtoffers en vieren wij op 5 mei onze vrijheid. Herdenken en vrijheid vieren: het is onze verantwoordelijkheid om dat door te geven aan volgende generaties, maar hoe doe je dat zo goed mogelijk? De kinderen en jongeren van nu kennen, gelukkig, geen oorlog en zullen zonder de verhalen niet begrijpen wat voor impact het heeft gehad. Ook voor de meeste van ons is oorlog een abstract begrip. Er zijn delen in de wereld waar mensen nog steeds niet in vrijheid kunnen of mogen leven. Neem bijvoorbeeld de huidige vluchtelingenstroom; waar komen deze mensen vandaan en waarom is er oorlog? Het zijn belangrijke onderwerpen die spelen in onze maatschappij. Als je kleinkinderen jonger dan 8 zijn, zijn ze nog niet in staat om dit te begrijpen aangezien zij nog niet feit van fictie kunnen onderscheiden. Het volstaat dan om te benoemen wat er herdacht en gevierd wordt. Met iets oudere kinderen, vanaf een jaar of 10, 11, kun je prima praten over wat er gebeurd is in de tweede wereldoorlog en hoe het komt dat er tegenwoordig nog steeds oorlogen zijn.

“De wet van de vrijheid is de wet van de liefde. Heb lief en doe wat je wilt” – Aurelius Augustinus

Vier tips om je kleinkinderen te helpen om te gaan met oorlogsbeelden of verhalen via de media:

Speel als grootouder een positieve rol, bijvoorbeeld door zélf terughoudend te zijn met het kijken en delen van geweldsbeelden.
Overvoer je kleinkind niet met informatie. Geef eerlijke antwoorden, nuanceer, en ga niet overdreven in op details. Je zou bijvoorbeeld wel kunnen praten over hoe ze denken dat het is om in oorlog te leven, en het beeld dat je er zelf bij hebt. Kleine potjes hebben groten horen, en soms horen ze iets dat ze niet kunnen plaatsen of verwerken. Hierdoor kunnen ze angstig worden. Geef ze de context op het niveau waarop ze het kunnen begrijpen en stel ze gerust.
Merk je dat je kleinkind angstig wordt? Hou het een tijdje weg van het nieuws. Doe dat op een creatieve manier, want verbieden helpt niet; het wakkert interesse juist aan. Ga toevallig nét eten op het tijdstip van het Jeugdjournaal.
Als kinderen geconfronteerd worden met onrecht, willen ze vaak in actie komen of hun stem laten horen. Moedig ze aan om in de klas of samen met vrienden/vriendinnen een verhaal te schrijven, of een ingezonden brief naar de krant. Dat helpt om aan die actiebehoefte te voldoen.

Twee minuten stilte

Dat we 2 minuten stil zijn op 4 mei om 8 uur, is een belangrijk onderdeel van het herdenken. Oudere kinderen zijn goed in staat om te begrijpen dat je op die manier je respect toont voor alle slachtoffers van oorlog, ook zij die gevallen zijn tijdens latere conflicten of vrijheidsmissies. Jongere kinderen zijn daar misschien niet toe in staat, maar willen wel graag “meedoen”. Moedig dit aan, eventueel door er een wedstrijdje van te maken.

Nationaal Vrijheidsonderzoek

Iedere generatie ontwikkelt haar eigen opvattingen over deze onderwerpen, maar hoe dit precies gebeurt, is nog vrijwel onbekend. Ieder jaar onderzoekt het Nationaal Comité 4 en 5 mei hoe mensen over herdenken en vieren denken en welke actuele onderwerpen hier invloed op hebben. Dit jaar onderzoeken zij, in samenwerking met Universiteit Utrecht, hoe generaties vorm en inhoud geven aan beelden van vrijheid en onvrijheid en of er wel sprake is van overdracht tussen generaties. Lees hier de uitslag van het nationaal vrijheidsonderzoek 2017.